Tradycja z duszą, technologia z sensem

Janusz Kowalski i Jakub Fryźlewicz o przyszłości rzemiosła w erze technologii. Konferencja Innowacyjna Małopolska w Zakopanem.

10 października 2025 r. w Zakopanem, w przestrzeniach Nosalowego Dworu, odbyła się konferencja pod hasłem „Tradycja i technologia są bliżej siebie, niż myślisz”, zorganizowana w ramach działań projektu „Innowacyjna Małopolska”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli świata rzemiosła, technologii, designu, edukacji i samorządu. Dyskutowano o tym, jak łączyć to, co lokalne i zakorzenione w tradycji, z tym, co nowoczesne, cyfrowe i globalne.

W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele naszej Izby:

• Janusz Kowalski, Prezes MIRiP;
• Jakub Fryźlewicz, kuśnierz, właściciel marki TiZ Leathers;
• Tomasz Kowalik, Zastępca Dyrektora MIRiP.

Konferencję otworzył Andrzej Bańka – Zastępca Dyrektora Departamentu Nadzoru Właścicielskiego i Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. W części głównej odbył się panel dyskusyjny zatytułowany „Od rękodzieła do ChatGPT – czy rzemiosło może i powinno współistnieć z nowoczesnymi technologiami?”, moderowany przez Redaktora Zbigniewa Bartusia, w którym brali udział nasi przedstawiciele.

W panelu Prezes Janusz Kowalski odniósł się do wyzwań, przed jakimi stoją współcześni rzemieślnicy, zwracając uwagę nie tylko na kwestie technologiczne, ale również na ich społeczne i kulturowe znaczenie. Podkreślał, że rzemiosło to nie relikt przeszłości, lecz żywy organizm, który potrafi się rozwijać, uczyć i współpracować z nowoczesnością. Rzemiosło w erze cyfrowej to nie konkurencja dla technologii, lecz jej partner. To człowiek nadaje sens maszynie – mówił Prezes Kowalski. Zaznaczył również, że wyzwania związane z rozwojem rzemiosła dotyczą nie tylko nowych narzędzi, ale przede wszystkim mentalności i sposobu myślenia o zawodzie. Jego zdaniem współczesny rzemieślnik powinien być nie tylko fachowcem w swoim zawodzie, ale również przedsiębiorcą, edukatorem i ambasadorem tradycji w świecie cyfrowym.

W odniesieniu do młodego pokolenia Kowalski wskazał, że Izba coraz mocniej inwestuje w szkolenia, konkursy i promocję zawodów rzemieślniczych wśród uczniów: Chcemy pokazać młodzieży, że zawód mistrza to nie tylko praca fizyczna, ale przede wszystkim twórczość, samodzielność i wolność. Trzeba na nowo opowiedzieć rzemiosło w języku młodego pokolenia.

Podkreślił także, że technologia – od projektowania 3D po narzędzia komunikacji online – powinna być traktowana jako przedłużenie rąk rzemieślnika, a nie ich zastępstwo. Zwrócił uwagę, że przyszłość małopolskiego rzemiosła zależy od współpracy między pokoleniami – między mistrzem a uczniem, między tradycją a innowacją.

Jakub Fryźlewicz, kuśnierz z Podhala, właściciel marki TiZ Leathers, członek Cech Rzemiosł Skórzanych i innych Zawodów w Krakowie, w swojej wypowiedzi odniósł się do codziennej pracy, w której łączy tradycyjne techniki rękodzielnicze z nowoczesnymi rozwiązaniami. Podkreślił, że technologia może przyspieszyć proces, ale nie zastąpi wrażliwości, doświadczenia i relacji człowieka z materiałem.

Jak opowiadał, w jego pracowni tradycja stanowi punkt wyjścia dla eksperymentów, a jednocześnie gwarancję jakości. Zwrócił też uwagę na rolę sukcesji i potrzebę przekazywania wartości: „Naucz się czuć materiał, zanim poznasz maszynę” – to, jak sam przyznał, motto, którym kieruje się w pracy z uczniami.

Podkreślił również znaczenie promowania rzemiosła jako zawodu nowoczesnego, kreatywnego i atrakcyjnego dla młodych ludzi. Wskazał, że technologia powinna być pomocą, nie pokusą łatwego skrótu – to człowiek zawsze nadaje sens twórczości.

Po części panelowej uczestnicy konferencji udali się na spacer technologiczny do Geotermii Podhalańskiej, gdzie mogli zobaczyć nowoczesne rozwiązania oparte na lokalnych zasobach. Część wystawiennicza prezentowała różnorodne przykłady rzemiosła inspirowanego tradycją regionu – od metaloplastyki Zora-Met, przez hafty Beskid Art Deco, po naturalne zabawki od Wooden Story i plecionkarskie wyroby marki Siostry Plotą. Na miejscu działał także punkt informacyjno-konsultacyjny Funduszy Europejskich, a całe wydarzenie było częścią projektu finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy (komponent A3.1.1).

Konferencja pokazała, że Małopolska potrafi łączyć światy, które na pierwszy rzut oka wydają się odległe – nowoczesne technologie i tradycyjne rzemiosło. Dzięki takim spotkaniom, jak to w Zakopanem, środowisko rzemieślnicze zyskuje przestrzeń do wymiany doświadczeń i inspiracji, a młode pokolenie może zobaczyć, że rzemiosło ma przyszłość – cyfrową, innowacyjną, ale wciąż ludzką.

Relacja z konferencji dostępna jest na kanale Youtube (po kliknięciu TUTAJ).